Bookmark and Share Add to Favorites  
สมาชิกเข้าสู่ระบบ
User Name:
Password:
จำการล็อกอินของฉันไว้
ลืมรหัสผ่าน | สมัครสมาชิก
ลืมรหัสผ่าน
ใสอีเมล์ที่ลงทะเบียนไว้กับเรา
ภูมิอากาศจังหวัดภูเก็ต
  สภาพอากาศจังหวัดภูเก็ต
  Phuket Weather Today
  10 Day Weather Forcast for Phuket
  สภาพอากาศภาคใต้ฝั่งตัวันตก
  ศูนย์อุตุนิยมวิทยา...ฝั่งตะวันตก
แผ่นดินไหวและสึนามิ
  สำนักเฝ้าระวังแผ่นดินไหว
  เรื่องแผ่นดินไหวและสึนามิ
  คลื่นยักษ์สึนามิถล่มภูเก็ต - You Tube
  แผ่นดินไหวทั่วโลก (USGS)
แผนที่จังหวัดภูเก็ต
  แผนที่ดาวเทียม
  แผนที่ภูเก็ตแสดงระดับน้ำทะเล
สถาบันอุดมศึกษาในภูเก็ต
  มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต
  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตภูเก็ต
  วิทยาลัยเทคนิคภูเก็ต
  วิทยาลัยอาชีวศึกษาภูเก็ต
  วิทยาลัยสารพัดช่างภูเก็ต
  วิทยาลัยราชพฤกษ์ ศูนย์ภูเก็ต
  วิทยาลัยเทคนิคถลาง
โรงเรียนในภูเก็ต
  โรงเรียนภูเก็ตวิทยาลัย
  โรงเรียนสตรีภูเก็ต
  โรงเรียนดาวรุ่งวิทยา
  โรงเรียนภูเก็ตไทยหัว
  โรงเรียนดาราสมุทรภูเก็ต
  โรงเรียนเฉลิมพระเกียรติภูเก็ต
  โรงเรียนพุทธมงคลนิมิตร
  โรงเรียนอนุบาลภูเก็ต
  โรงเรียน อบจ.เมืองภูเก็ต
  โรงเรียนเทพอำนวยวิทยา
  โรงเรียนราไวย์เรืองวิทย์
  โรงเรียนเทศบาลเมืองภูเก็ต
  โรงเรียนเทศบาลบ้านสามกอง
  โรงเรียนเทศบาลบ้านบางเหนียว
  โรงเรียนเทศบาลวัดขจรรังสรรค์
  โรงเรียนกะทู้วิทยา
  โรงเรียนบ้านบางทอง
  โรงเรียนเมืองถลาง
  โรงเรียนบ้านท่า้รือ
  โรงเรียนถลางพระนางสร้าง
  โรงเรียนเชิงทะเลวิทยาคม
บริการวิชาการ
  สถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำ ภูเก็ต
  ศูนย์วิจัย...ทะเลอันดามัน
  สนง.วัฒนธรรมภูเก็ต
  สำนักศิลปะและวัฒนธรรม มรภ.ภูเก็ต
ค้นข้อมูลจากหอสมุด
  Library of Congress
  The British Library
  มหาวิทยาลัยราชภัฏภูเก็ต
  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
  หอสมุดแห่งชาติ
  มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ๕ วิทยาเขต
  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
  มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  มหาวิทยาลัยมหิดล
  มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ค้นเอกสาร
  พระราชบัญญัติ
  ราชกิจจานุเบกษา
สถาบันศาสนา
  @ สนง.พระพุทธศาสนาจังหวัดภูเก็ต
  วัดพุทธศาสนาในจังหวัดภูเก็ต
  @ พระพุทธมิ่งมงคลเอกนาคคีรี
เว็บเครือข่าย
  สมบูรณ์อินโฟ
  ตระกูลแซ่หลิน
  สมบูรณ์แก่นโน้ต
.

พระพิไสยสรรพกิจ (ม้าส่าย ตัณฑวณิช)

 

 

 

พระพิไสยสรรพกิจ ( ม้าส่าย ตัณฑวณิช )

 

 

          พระพิไสยสรรพกิจ ( ม้าส่าย ตัณฑวณิช ) เป็นผู้หนึ่งที่ได้มีส่วนร่วมในการพัฒนาเมืองภูเก็ตให้เจริญรุ่งเรืองมาถึงปัจจุบัน ดังราชทินนามของท่านที่ว่า “พิไสยสรรพกิจ” ซึ่งแสดงถึงท่านมีส่วนช่วยเหลือเกื้อหนุนทั้งการงานอาชีพและประชาชนชาวภูเก็ต

        พระพิไสยสรรพกิจ นามเดิมของท่านคือ ม้าส่าย แซ่ตัน เรียกแบบจีนว่า ตันม้าส่าย เป็นบุตรบุญธรรมของ หลวงบำรุงจีนประเทศ ( เหนี่ยวหยี่ ตัณฑวณิช หรือ ตันเหนี่ยวหยี่ หรือตันอุ่ยหยี่ ) ตันม้าส่ายถือกำเนิดที่เมืองอามอยหรือเอ้หมึงหรือเซี่ยเหมิน ประเทศจีน เป็นบุตรของพี่สาวตันเหนี่ยวหยี่ ตันเหนี่ยวหยี่ได้ขอมาเลี้ยงเป็นบุตรบุญธรรมตั้งแต่เล็ก

        ด้วยเหตุที่เมืองจีนเกิดทุกขภัยความยากจนและการเมืองวุ่นวาย ตันเหนี่ยวหยี่กับตันม้าส่ายบุตรชาย จึงตัดสินใจลงเรือสำเภาเดินทางไปตะวันออกเฉียงใต้ ครั้งแรกมาพักอยู่ที่เกาะปีนังก่อน ได้ทำมาค้าขายสองคนพ่อลูก จนมีเงินทองและเป็นคนในบังคับอังกฤษ ประกอบกับขณะนั้นเมืองทุ่งคาในเกาะภูเก็ต กำลังทำเหมืองแร่ดีบุกกันอย่างเป็นล่ำเป็นสัน มีกุลีจีนจำนวนมาก มีคนจีนร่วมลงทุนหาแร่ดีบุก เป็นรายได้ที่ดีมาก

        ดังนั้นตันเหนี่ยวหยี่จึงเดินทางมาภูเก็ต ได้นำตันม้าส่ายมาด้วย แล้วก่อร่างสร้างตัวทำเหมืองแร่หุ้นส่วนกับตันหงิมจ้าว ภายหลังได้แยกออกมาทำกิจการเป็นของตนเอง จนเจริญก้าวหน้า เป็นที่นับหน้าถือตาของชาวเมืองทุ่งคา ตันเหนี่ยวหยี่จึงสร้างครอบครัวใหม่ที่ภูเก็ต มีบุตรด้วยกันหลายคน คือ ตันม้าจุ้น ตันม้าสุ่น ตันม้าฮก ตันม้าเข่ง ตันม้าเสียง ตันม้าขุ้น และ ตันม้าหลวน นอกจากกิจการของตนเองแล้ว ตันเหนี่ยวหยี่กับตันม้าส่ายต่างก็ได้ช่วยเหลือทางราชการมิได้ขาดตกบกพร่อง จนได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์เป็นที่ “หลวง” คือ หลวงบำรุงจีนประเทศ ส่วนตันม้าส่ายต่อมาได้รับพระราชทานบรรดาศักดิ์ เป็นที่ “พระ” เป็น พระพิไสยสรรพกิจ

        ข้างตันม้าส่ายเมื่อช่วยบิดาได้ระยะหนึ่งจนครอบครัวมีฐานะแล้ว ตนจึงออกมาทำกิจการส่วนตัวด้วยความสนับสนุนของบิดา ส่วนบุตรหัวปีภรรยาเมืองจีนของตันเหนี่ยวหยี่ คือตันม้าจ่ายอยู่เมืองเอ้หมึงตลอดชีวิต  

       ตันเหนี่ยวหยี่บิดาของตันม้าส่าย มีความรอบรู้ในเรื่องการจัดเก็บภาษีและตัวเลขตลอดจนภาษาจีน จึงได้รับราชการอีกทางหนึ่ง คือ จากเอกสารรายงานผลประโยชน์เมืองภูเก็ตของข้าหลวงใหญ่ปี พ.ศ. ๒๔๓๕ เกี่ยวกับภาษีที่รัฐบาลผูกขาด ๗ ชนิด มีกรมการไทยเป็นผู้ดูแล และตั้งคนจีนที่มีความรู้เป็นผู้ช่วย ภาษีดังกล่าวได้แก่ ดีบุก ฝิ่น โรงต้มฝิ่น ในการนี้รัฐบาลได้แต่งตั้ง ตันเหนี่ยวหยี่ ซึ่งเป็นที่หลวงบำรุงจีนประเทศ เป็นหลงจู๊ ทำการเก็บภาษีร้อยชัก ๓ให้กับรัฐบาล

        พระพิไสยสรรพกิจ พร้อมด้วยน้องชายคือ หลวงพิทักษ์ชินประชา ได้ทำหนังสือขึ้นทูลเกล้าทูลกระหม่อมเพื่อขอพระราชทานนามสกุล จากพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว และได้รับพระราชทานนามสกุลว่า  “ตัณฑะวณิช” เป็นภาษาโรมันว่า “TANDAVANIJA”  เป็นลำดับที่ ๓๒๑๔ ให้แก่ พระพิไสยสรรพกิจ ( ตันม้าส่าย)พี่ และ หลวงพิทักษ์ชินประชา ( ตันม้าเสียง ) น้อง กรมการพิเศษจังหวัดภูเก็ต แซ่ตัน เมื่อวันที่ ๒ กรกฎาคม พ.ศ. ๒๔๕๙

        เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๒ พระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวรัชกาลที่๖ แต่ครั้งยังทรงดำรงพระยศเป็น สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช ได้เสด็จประพาสเมืองภูเก็ต ได้ประทับที่ตำบลสามกอง ในโอกาสนี้เหล่าบรรดาพ่อค้าในเมืองภูเก็ตได้จัดพระกระยาหารเลี้ยงรับรองขึ้น ที่สนามหน้าสถานีตำรวจภูธร ได้พระราชทานสนามนั้นว่า “สนามชัยชุมพล”  มีบรรดาข้าราชการชั้นผู้ใหญ่  ฝรั่ง คนจีน ที่ทำมาหากินในภูเก็ตต่างเฝ้ารับเสด็จ พระยารัษฎานุประดิษฐ์ ได้กล่าวนำถวายพระพรพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว หม่อมเจ้าประดิพัทธ์ทรงกล่าวนำถวายพระพรสมเด็จพระศรีพัชรินทรทรา พระบรมราชินีนาถ มิสเตอร์เอ็ดเวิร์ด โทมัส ไมลส์ ได้กล่าวถวายพระพรแด่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช(รัชกาลที่๖)  ส่วนพระพิไสยสรรพกิจ (ตันม้าส่าย) กรมการพิเศษ ได้กล่าวถวายพระพรแด่สมเด็จพระบรมโอรสาธิราช(รัชกาลที่๖) ในนามของพ่อค้าและคนจีนที่ทำมาหากินในภูเก็ต ทรงกล่าวตอบ

        เมื่อพระยารัษฎานุประดิษฐ์ ต้องการขยายถนน ระหว่างวงเวียนสุริยเดชไปยังถนนประดิพัทธ์ แต่ที่ดินหลายตอนมีเจ้าของ โดยเฉพาะผ่านที่ดินหน้าบ้านพระพิไสยสรรพกิจ และท่านอื่นๆ ฝ่ายพระพิไสยสรรพกิจได้เล็งเห็นถึงความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาตัวเมือง จึงได้มอบที่ดินส่วนหนึ่งที่หน้าบ้านเพื่อทำถนน ตัดผ่านที่ดินของตน เมื่อถนนตัดผ่าน กลายเป็นที่ดินข้างถนนสองแปลง คือที่บ้านอยู่อาศัยแปลงหนึ่ง กับส่วนที่ดินตรงกันข้ามกับบ้านของตนอีกแปลงหนึ่ง

        เพื่อความเจริญก้าวหน้าของเมืองทุ่งคา พระพิไสยสรรพกิจจึงได้มอบที่ดินฝั่งตรงข้ามบ้านให้สมุหเทศาภิบาลมณฑลภูเก็ต เพื่อจัดทำเป็นบ่านส้านหรือตลาดสดสาธารณะ ปรากฏมาจนทุกวันนี้ และถนนสายนั้นชื่อว่า ถนนระนอง

        นอกจากนี้ท่านยังได้ร่วมบริจาคทรัพย์ในการสร้างเรือรบสำหรับกองทัพไทยอีกด้วย

        เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๖ สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ได้เสด็จไปตรวจราชการแหลมมลายู จากจดหมายเหตุตอนหนึ่งเมื่อวันอังคารที่ ๑๓ พฤษภาคม ร.ศ. ๑๒๑ (พ.ศ. ๒๔๔๖) กล่าวว่า

 

     “...บ่าย ๔.๓๐ ออกจากบ้านไปดูเหมืองดีบุก ๔.๔๕ ถึงเหมือง พระพิไสยสรรพกิจเจ้าของเหมือง ซึ่งมาพาไปแต่บ้านนั้นต้อนรับพาดู แร่วันนี้ทำได้ ๙ ถังไม้ที่เจ๊กหาบน้ำ ยกดูถังหนึ่งเกือบไม่ขึ้น เจ๊กทำ ๙๐๐ คนหนึ่ง ๒๐ เหรียญ ดูพักหนึ่งแล้วเขาเลี้ยงน้ำชา แล้วเขาพาไปดูสูบไฟเปนเครื่องลากมี ๒ เครื่อง สำหรับสูบน้ำออก แล้วมาขึ้นรถกลับมาบ้านเจ้าของ ซึ่งอยู่ริมเหมือง ดูเขาถลุงแร่ เวลาย่ำค่ำ ๑๕ ลาเขากลับมา...”

        พระพิไสยสรรพกิจ มีบุตรหลายคน  คือ ตันอยู่ป่า ตันอยู่เฉี่ยว ตันอยู่ถ่อ ตันอยู่หลิน ตันอยู่ก้าว ตันอยู่จั๋ว และตันอยู่โห ส่วนธิดาได้แก่ ตันส่วนหงิ้ม ตันส่วนเจี้ยม ตันส่วนเฮ็ว ตันส่วนลุ่ย ตันส่วนลิ่ว และตันส่วนเจ็ว

        พระพิไสยสรรพกิจ (ตันม้าส่าย) จึงเป็นบุคคลที่ได้ช่วยพัฒนาเมืองทุ่งคาหรือภูเก็ต ให้เจริญทางเศรษฐกิจ เป็นที่น่ายกย่องสรรเสริญอีกท่านหนึ่ง

 

           :   สมบูรณ์ แก่นตะเคียน   ๒๓  กรกฎาคม  ๒๕๕๖

 

******

 

 

 

 

 

 

บทความอื่นๆ ในหมวดเดียวกัน
หน่วยงานของรัฐ
  ศาลากลางจังหวัดภูเก็ต
  อบจ. ภูเก็ต
  สนง.เขตการศึกษาภูเก็ต
  เทศบาลนครภูเก็ต
  เทศบาลเมืองกะทู้
  เทศบาลเมืองป่าตอง
  เทศบาลตำบลวิชิต
  เทศบาลตำบลเทพกระษัตรี
  เทศบาลตำบลฉลอง
  เทศบาลตำบลศรีสุนทร
  อบต.สาคู
  สนง.จัดหางานภูเก็ต
โรงพยาบาล
  โรงพยาบาลวชิระภูเก็ต
  โรงพยาบาล อบจ.ภูเก็ต
  โรงพยาบาลถลาง
  โรงพยาบาลสิริโรจน์
  โรงพยาบาลกรุงเทพภูเก็ต
  โรงพยาบาลมิชชั่นภูเก็ต
  โรงพยาบาลป่าตอง
เที่ยวภูเก็ต
  ไทยเดินรถ
  ภูเก็ตท่องเที่ยว
  ภูเก็ตเซ็นทรัลทัวร์
  ตาราง บขส.ภาคใต้
  แอร์เอเชีย
  บางกอกแอร์
  การบินไทย
  นกแอร์
  โอเรียนท์ไทย
แลกเปลี่ยนเงินตราและหุ้น
  ธนาคารกรุงศรีอยุธยา
  ธนาคารไทยพาณิชย์
  ธนาคารกรุงเทพ
  ตลาดหลักทรัพย์-หุ้น
  ตลาดหุ้น
สถานกงสุลในภูเก็ต
  สถานกงสุลเดนมาร์ก ภูเก็ต
  สถานกงสุลเยอรมัน ภูเก็ต
  สถานกงสุลสวีเดน ภูเก็ต
  สถานกงสุลออสเตรีย ภูเก็ต
  สถานกงสุลรัสเซัย ภูเก็ต
  สถานกงสุลโมร็อคโค ภูเก็ต
  สถานกงสุลฟีนแลนด์ ภูเก็ต
หนังสือพิมพ์
  มติชน
  ข่าวสด
  โลกวันนี้
  ไทยรัฐ
  เดลินิวส์
  คมชัดลึก
  แนวหน้า
  บ้านเมือง
  สยามรัฐ
  ไทยโพสต์
  โพสต์ทูเดย์
  มุสลิมไทยโพสต์
  ผู้จัดการ
  สยามธุรกิจ
  มติชนสุดสัปดาห์
  Bangkok Post
  The Nation
หนังสือพิมพ์ท้องถิ่น
  Phuket Gazette
  Phuket Wan
  ข่าวภูเก็ตออนไลน์
  เสียงใต้รายวัน
หนังสือพิมพ์เพื่อนบ้าน
  Vientianemai
  Lao News Agency
  Pasaxon
  Viantiane Times
  The Phnom Penh Post
  The Myanmar Times
  Myammar
  สาละวินนิวส์
  The Irrawaddy
  Hanoitimes
  Thanh Nien News
  malaysiakini
  The StraitsTimes
  New Straits Times
  Tha Jakatar Post
  The Jakarta Globe
  Inside Indonesia
  The Manila Times
  Phillippine Daily Inquirer
  Phillippine Times
มูลนิธิ สมาคม
  มูลนิธิกุศลธรรมภูเก็ต
  มูลนิธิเมืองเก่าภูเก็ต
เรื่องน่าสนใจ
  เวลาทั่วโลก
  รหัสไปรษณีย์ไทย
  ราชบัณฑิตยสถาน
มุมนักเสี่ยงโชค
  ตรวจรางวัลสลากกินแบ่งรัฐบาล
  ใบตรวจสลากย้อนหลัง
  ตรวจสลากออมสิน
  ธกส. สลากออมทรัพย์ทวีสิน
.